‘Durven is even je evenwicht verliezen ..’

“Durven is even je evenwicht verliezen, niet durven is jezelf verliezen”.**

Een maand voordat ik op 18 februari 1994 afstudeerde als cultureel antropoloog, verscheen in de Folia, het universiteitsblad van de UvA, een artikel met de kop “Antropoloog zoekt gemiddeld 18 jaar naar werk”.

Het knipsel over die 18 jaar heeft jarenlang als een geuzen-leuze op mijn prikbord gehangen, steeds meer omgekruld en steeds meer vergelend. Wat baalde ik dat het mij helemaal niet lukte, ook niet na 18 jaar. Dat gemiddelde is natuurlijk ook maar een berekening, want het lukt een paar mensen wel meteen om als antropoloog aan de slag te gaan, en de hele rest helemaal nooit. Wie iets van statistiek snapt, weet dat.

Toch pluk ik elke dag de vruchten van wat ik meekreeg met die superleuke studie. Antropologie gaat over het bestuderen van cultuur. Niet de cultuur in musea en theatervoorstellingen, maar de cultuur van de ongeschreven regels in een samenleving. Meestal doe je dat ver weg, maar het kan ook heel dichtbij. Het idee is: iedereen die in die cultuur leeft, vindt die cultuur zo ‘gewoon’ dat zij dat niet meer doorheeft. Het is vanzelfsprekend geworden. Terwijl dat dus niet zo hoeft te zijn. Dat zie je als je vergelijkt met andere samenlevingen. Om die vanzelfsprekendheid te zien, kijk je met een buitenstaandersblik. Zo ontdek je het bijzondere in het vanzelfsprekende. Zo ontdek je schoonheid en lol in het alledaagse leven. Het gebruiken van de kracht van de buitenstaandersblik maakt alles om je heen interessant.

Ook bij het verspreiden van mijn liefde voor textiel gebruik ik die blik bijna automatisch. Want geef toe – allemaal hebben we bij handwerk ook de associatie met kneuterigheid. En tegelijkertijd ook helemaal niet, want wat kun je daar een toffe dingen mee maken. Die associatie met kneuterig is ook alleen maar geïnternaliseerde vrouwenhaat.

Het allereerste waarmee een pasgeboren baby letterlijk in aanraking komt – naast de zachte warme handen van mama – is stof. Textiel. De doeken waarin we gewikkeld zijn, de eerste kleertjes, de dekentjes, een zelfgebreid truitje.

Daarmee is stof zo’n tastbaar medium dat het totaal anders is dan bijvoorbeeld verf als medium om je creatief mee te uiten. Bij de tactiele, de zintuiglijke eigenschappen van stof kunnen we ons allemaal iets voorstellen. Het gevoel van stof zit tot in je diepste vezels in je ‘gevoels’ geheugen. Daarnaast hebben we natuurlijk allerlei textiel in huis, het tafelkleed, gordijnen, keukentextiel. Nu en vroeger. Denk ook aan de rol van zelfgemaakte kleding en handwerk in je leven. Of dat nu om jezelf gaat, om je moeder of om je oma.

Als je het op die manier bekijkt, is textiel een perfect middel om verhalen mee te vertellen. Om herinneringen visueel mee vast te leggen. Stof is zo intiem omdat het dicht op onze huid zit. Het beschermt je, en het raakt de zintuigen aan. Ik lees net over een tentoonstelling in Londen: “Unravel, the Power and Politics of Textiles in Art”. Als artistiek medium kan textiel spreken over de liefde en de pijn van ons menselijk bestaan, over hoe we de wereld vormgeven.

Doe mee met mijn cursus Wild Quilten. Daarbij ga je met textiel aan de slag zonder patroon. In plaats daarvan verwerk je stof met je intuïtie. Creatief buiten de lijntjes en op gevoel. Zo maak je de mooiste grafische motieven. Lijkt dat je ingewikkeld? Er is echt niks moeilijks aan. Laat je verwachtingen los en ontdek wat er onder je handen ontstaat.

** deze mooie zin is van Søren Kierkegaard en hoorde ik genoemd worden door Stine Jensen